» شرایط ارث بری وراث در حالت فوت همزمان

مصادیق قانونی و شرعی در خصوص تحقق قاعده توارثی در مورد همزمان ناشی از تصادف

 توارث_هدم 

کسانی که در ارتباط با تصادف کشته می شوند و تقدم و تاخر فوت آنها معلوم نیست آیا مورد از مصادیق غرق و هدم است ؟ و با توجه به قسمت اخیر ماده ۸۷۳ قانون مدنی و صدر مسئله سوم کتاب تحریر الوسیله جلد ۲ صفحه ۴۰۱ در مورد میراث موضوع تابع مقررات غرقی و مهدوم تلقی می‌شود .

نظرهای ابرازی : 

نظر اول : پاسخ مرکز تحقیقات فقهی قوه قضاییه مسئله مطروحه جزو مسائل اخلاقی بین فقهای معظم شیعه است.

وکیل برای امور ارث -09194504079

 در بین فقهای بزرگانی همانند شیخ طوسی ، ابن جنید ، ابن حمزه و ابی الصلاح در این مسئله قاتل به توارث و تسری حکم هدم و غرق هستند برخی دیگر همانند علامه در مختلف الشیعه شهید ثانی و مولف جواهر الکلام در مواردی که سبب مرگ غیر از هدم و غرق باشد قاتل به عدم توارث شده اند صاحب جواهر این قول را به اکثر فقهای امامیه نسبت داده است و بعضی از فقها همانند محقق حلی و صاحب ریاض در این مورد توقف کرده اند .

با این همه فقهای معاصر ضمن اشاره به وجود دو قول اکثراً قاتل به توارث شده اند و در اسباب دیگری همانند حریق (آتش سوزی ) قتل در معرکه افتراس سبع (دریده شدن توسط حیوان درنده ) حادثه تصادف اتومبیل یا حادثه هواپیما در صورتی که تقدم و تاخر فوت آن ها نا معلوم باشد حکم هدم و غرق را جاری دانسته اند و مرگ عادی (حتف انف) را استثنا کرده اند . البته فقهایی همانند امام خمینی ره و آیات عظام سیستانی و سبزواری ضمن فتوا به توارث در غیر حالت هدم و غرق جهت احتیاط تصالح را مطلوب دانسته اند.

نظر دوم : پاسخ اداره کل حقوقی و تدوین قوانین قوه قضاییه با توجه به اینکه در قانون مدنی تعریف خاصی از هدم نشده است مورد استعلام را می‌توان از مصادیق هدم و مشمول قسمت اخیر ماده ۸۷۳ قانون مدنی دانست فتوای حضرت امام ره نیز چنین است.

نظر سوم : هدم در واقع به معنای منزل است موت هدمی مثل آوار در زلزله مصداق پیدا می کند اما اینکه ماشین در حکم خانه حساب می شود یا خیر باید به عرف رجوع کرد شخص همان تصرفاتی که در خانه دارد در ماشین نیز دارد به نظر میرسد که ماشین در حکم خانه حساب می شود هدم یعنی خون مقتول را به هدر دادن (مهدر والدم نمودن ) اما هدم به معنای منزل و مقیره است . گروهی معتقدند مورد غرق و هدم حصری نیست بلکه تمثیلی است پس شامل تصادف و سایر حوادث هم می شود در تحریر الوسیله امام سه اصول فقهی وجود دارد ۱_به قرعه ۲_به مصالحه و ۳_تصادف از مصادیق هدم محسوب می شود پس بین اشخاصی که توارث است اگر در یک حادثه تلف شوند و تقدم و تاخر آنها معلوم نباشد از یکدیگر ارث می برند و در مورد تصادف چون قانون ساکت است باید به فقه مراجعه کرد .

نظر اکثریت: این است که تصادف جز هدم حساب می شود پس از هم ارث می برند.

نظر اقلیت : ماده ۱۰۲۴ قانون مدنی اصل کلی ماده ۸۷۳ قانون مدنی را بیان می کند در ماده ۱۰۲۴ قانون مدنی تصریح شده که اگر اشخاص متعدد در یک حادثه تلف شوند فرض بر این می شود که همه آنها در آن واحد مرده اند و مفاد این ماده مانع اجرای مقررات مواد ۸۷۳ و ۸۷۴ نخواهد بود وقتی همه همزمان با هم فوت کرده‌اند این شرط نیست بلکه زنده بودن وارث در حین فوت مورث شرط است پس تصادف از مصادیق هدم نیست بنابراین قاعده کلی این است که افرادی که به آنها توارث است اگر تاریخ فوت آنها از نظر تقدم و تاخر معلوم نباشد از هم ارث نمی‌برند و دو مورد استثناست یکی غرق و دیگری هدم.

نظر کمیسیون

این سوال در دو کمیسیون تخصصی مطرح شده است : نشست قضایی ۴ : با عنایت به اصل ۱۶۷ قانون اساسی و با توجه به فتوای حضرت امام ره مورد را می‌توان از مصادیق هدم و مشمول قسمت اخیر ماده ۸۷۳ قانون مدنی دانست. نشست قضایی ۱ مدنی : مرگ هم زمان عده‌ای در حوادث رانندگی و سقوط هواپیما و انهدام کشتی به لحاظ وجود وجه مشترک این گونه حوادث و اینکه اثبات تقدم و تاخر فوت هر یک از فوت شدگان امکان پذیر نیست در حکم هدم است و قانونگذار نیز تاکید بر هدم بنا نداشته تا قاتل به تفسیر محدود و مضیق شویم به نظر می‌رسد در جامعه کنونی افراد به لحاظ اشتغالات گوناگون ناگزیرند اگرچه به طور موقت اوقاتی را در اینگونه وسایل نقلیه سپری کنند به تعبیری این وسایل محل استقرار مشترک موقت آنان محسوب می شود بنابراین چنانچه هواپیما یا اتومبیل یا کشتی در اثر عوامل مختلف دچار سانحه شوند که این سانحه منجر به فوت عده‌ای شود آنان در صورت خویشاوندی با توجه به قواعد ارث از همدیگر ارث می برند.

کریمی وکیل متخصص در ارث_09194504079

فرم ارسال نظر



آخرین مطالب این وبلاگ

آخرین مطالب مجله